16 Απριλίου 2019

Παλιά Καρυούπολη, ο "Μυστράς" της Μάνης και οι Φωκάδες.


Υπό Ιωάννου Κατσουλέα Κομνηνού

Στην Παλαιά Καρυούπολη στον «Μυστρά» της Μάνης, μεταξύ Βαχού και Δροσοπηγής (Τσεροβά) είναι το Καστρομονάστηρο των Φωκάδων
Οι Φωκάδες σήμερα στην Μάνη αποτελούνται από τους: Καβελιαράκης, Παπαδοθωμάκος,Πιερουτσάκος, Σκαντάλης ή Σκανταλάκος, Μανωλάκος,Αντωνάκος, Ζερβογιαννάκος, Χρυσικάκης..…κ.α)

Υπάρχουν δύο Εκδοχές για την παρουσία των Φωκάδων στην Μάνη.

1η εκδοχή : Ο Λέων Φωκάς (π. 915 - μετά από το 971) ήταν Βυζαντινός στρατηγός, ο οποίος μαζί με τον αδελφό του, Νικηφόρο Φωκά, πολέμησαν επιτυχώς στα ανατολικά σύνορα της αυτοκρατορίας, εναντίον του ισλαμικού Χαλιφάτου. Μετά την ανακήρυξη του αδελφού του, Νικηφόρου Β ΄(963-969), ως αυτοκράτορα, ο Λέων διορίσθηκε το 963 ως κουροπαλάτης, λογοθέτης του δρόμου και σύμβουλός του. Μετά τη δολοφονία του αυτοκράτορα από τον ανιψιό του Ιωάννη Τσιμισκή και την άνοδο του τελευταίου στον θρόνο το 969, συνελήφθει από τον Τσιμισκή και εξορίστηκε. Δύο φορές προσπάθησε να ανακτήσει την εξουσία για την οικογένειά του, αλλά συνελήφθει και πάλι αλλά αυτήν την φορά ως συνωμότης κατά του θρόνου τυφλώθηκε με καυτό σίδερο και του κόψανε και την μύτη και οδηγήθηκε στην εξορία τυφλός και ρινότμητος. Η μοναδική διέξοδος επιβίωσης που είχε ήταν να περιενδυθεί το μοναχικό ράσο.
Αφού περιπλανήθηκε σε διάφορες μονές, πιστεύεται ότι κατέφυγε αρχικά στη Μονή Μεγίστης Λαύρας στο Άγιον Όρος στο φίλο του αδελφού του Νικηφόρου, Αθανάσιο Αθωνίτη ο οποίος τον είχε ακολουθήσει στην εκστρατεία της Κρήτης. Πληροφορήθηκε όμως ότι επί των ιχνών του ευρίσκοντο άνθρωποι του Τσιμισκή να τον εξοντώσουν φοβούμενοι υποκίνηση στάσεως και Κατέφυγε στην Μάνη περί τα 980 οπου επί ενός οχηρού λόφου χτίζει ένα μοναστήρι και εγκαθίσταται.

Ο Λέων Φωκάς είχε αποκτήσει 4παιδιά σε γάμο και2 εκτός γάμου τους:
Νικηφόρος, Πατρίκιος, Βάρδας και Σοφία η οποία παντρεύτηκε τον Κωνσταντίνο Σκληρό, αδελφός του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή
Και οι Πέτρος και Μανουήλ όπου πολέμησε το 963/64 στη Σικελία κατά τη Σαρακηνών και πέθανε στη μάχη.

Τα παιδιά του πατρίκιος, Νικηφόρος, και Βάρδας, εξορίστηκαν, οι δυο πρώτοι στη Μύθημνα της Λέσβου, ο δε Βάρδας στην Αμάσεια, Ο Βάρδας Φωκάς στασίασε το 971 μ.Χ. και αντιμετωπίστηκε από το μάγιστρο Βάρδα Σκληρό

Ο Νικηφόρος επί Βασιλείας του είχε θεσπίσει Ένα καθοριστικό μέτρο σε ό,τι αφορά τα θέματα της εκκλησιαστικής διοίκησης που είχε λάβει ο Δολοφονηθείς αυτοκράτωρ Νικηφόρος Φωκάς είναι το διάταγμα του 964, που απαγορεύει την ίδρυση μοναστηριών παρά μόνο σε έρημα μέρη, για παράδειγμα το Άγιο Όρος. Με βάση αυτό το διάταγμα ίδρυσε την μονή στην Καρυούπολη της Μάνης ο Λέων , που αποτέλεσε αργότερα τον βασικότερο άξονα στον εκχριστιανισμό των Σλάβων.
Απόγονοι του Λέοντος κάνουν την μονή καστρομονάστηρο με τείχος πολεμόπυργους, Αρχοντικό ,διοικητήριο, υποστατικά, κτήρια στρατωνισμού, πολλές γη στέρνες και εκκλησίες.
Το καστρομονάστηρο της Καρυούπολης βρίσκεται σε μεγάλη ακμή επί Εμμανουήλ Φωκά περίπου στα 1440, έπεσε όμως σε δυσμένεια από την οικογένεια και αναγκάζεται να εγκαταλήψει την Καρυούπολη περί τα 1470 όπου και κατέφυγε στην Κεφαλληνία .
Η οικογένεια των Φωκάδων έκτοτε έγινε πολυάριθμος και έχουν δημιουργηθεί εξ αυτής διάφορες οικογένειες οι οποίες φέρουν ως επώνυμα διακριτικά προσωνύμια με ενιαία όμως οικογενειακή συνείδηση, Αυτό δυναμώνει την οικογένεια η οποία παίζει σπουδαίο ρόλο στα πολιτικά και στρατιωτικά πράγματα της Μάνης.
Μεταξύ άλλων σημαντικών εκπροσώπων που υπογράφει την επιστολή προς τον πάπα της Ρώμης Γρηγόριο Γ΄ είναι και ο Καλαπόθος Φωκάς: «…εγό Καλαπόθος φουκάς στέργομαι το άνοθε γεγραμένο»
Το έτος 1618μ.χ. ο κόμης του Νεβέρ οργανώνει κίνημα εναντίον των Τούρκων και οι Μανιάτες έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.Σε επιστολή προς τον κόμη, υπογράφει ο Πατρίκιος Φωκάς: «…και εγό Πατρίκιος Φοκάς (πατρικιάνοι) προσκυνώ την υψηλότητα του αφεντία»
Η προσφορά της οικογένειας στον αγώνα είναι συνεχής και αδιάλειπτη. Στον πόλεμο των Ευρωπαίων της Ιεράς Συμμαχίας κατά των Τούρκων (1684-1699μ.χ.), διακρίνεται ο καπετάν Θωμάς Φωκάς.(Παπαδοθωμιάνοι)
Εγγόνια του Θωμά Φωκά είναι ο ιερομόναχος Ανανίας και ο Παπά Θωμάς που το 1793μ.χ εμφανίζονται να κυριαρχούν στο καστρομονάστηρο της Παλιάς Καρυουπόλεως, η οποία αποτέλεσε και τον τόπο της κατοικίας των Φωκάδων, πρίν την μετεγκατάσταση κάποιων εξ αυτών( Καβαλιεράκηδες) στην νέα Καρυούπολη.
Ο Θωμάς Φωκάς έχοντας την αρχηγία των Μανιατών πολέμησε σε όλες τις μάχες των Βενετών εναντίον των Τούρκων στην Πελοπόννησο, και η συμβολή του ήταν σημαντική. Για την προσφορά του αυτή στον πόλεμο τιμήθηκε από την Γαληνότατη Δημοκρατία της Βενετίας.

Το 1715 μ.Χ., γίνεται συνάντηση των προκρίτων και επισκόπων Μάνης, στο σπίτι του Αντώνη Καβαλιεράκη Φωκά στην Καρυούπολη, όπου επεβλήθη η άποψη του συμβιβασμού με τους Τούρκους. Κύριος υποστηρικτής ήταν ό Ηλίας Δοξας, όργανο των Τούρκων. Εκτός των άλλων με τον εχθρό συμβιβάστηκε και ο Γιαννάκης Κουτήφαρης. Οί Φωκάδες φυσικά, δεν αποδέχθηκαν την απόφαση του συμβιβασμού. Έτσι το 1718μ.χ δύο Μανιάτες καπετάνιοι, ο Αντώνης Καβαλιεράκης Κοσονάκος, από την Καρυούπολη, και ο Ξανθός Ξανθάκης από την Μηλιά, δολοφόνησαν τον Γιαννάκη Κουτήφαρη, στην μονή της Τίμιοβας.

Λογικό και αυτονόητο είναι, αυτό το γεγονός, αλλά και η στάση των Φωκάδων, να επισύρει την μανία των κουτηφαραίων και λοιπών ανταγωνιστών , και να προσπαθήσουν να τους εξοντώσουν. Η παράδοση αναφέρει ότι πολιόρκησαν το κάστρο της Παλιάς Καρυούπολης που ήταν ή βάση των Φωκάδων. Οι αμυνόμενοι αφού έκαναν Γεροντική αποφάσισαν να στείλουν τα γυναικόπαιδα και τους γέροντες στα Λουκάδικα όπου διέθετε κτήματα η οικογένεια, από δωρεές στη Παναργυρού (Παναγία αργυρού ), οι άνδρες θα έμεναν να αμυνθούν , Υπήρχε όμως αντίρρηση από τον Σκαντάλαρο Φωκά , ο οποίος διατύπωσε την άποψη ότι έπρεπε να εγκαταλήψουν όλοι την Π. Καρυούπολη.
Η διαφωνία υπήρξε μεγάλη και αποφάσισε η γεροντική να τον προειδοποιήσουν ότι κάτι τέτοιο ισοδυναμεί με το «Κόψιμο του σκοινιού» ότι δηλαδή αποξενώνεται από την οικογένεια, πράγμα που δέχτηκε ο Σκαντάλαρος και αφού έκοψε το σκοινί αποχώρισε με την οικογένειά του (Σκανταλαριάνοι) και έκτοτε θεωρείται αποξενωμένος, οι υπόλοιποι αγωνίστηκαν λυσσωδώς αλλά η παλιά Καρυούπολη έπεσε με πολλές απώλειες . Σε σημείο της Π. Καρυούπολης στήθηκαν κρεμάλες και έμεινε το τοπωνύμιο αυτό να λέγεται έτσι και σήμερα.
Ο ιερομόναχος Ανανίας μερικά χρόνια αργότερα τιμώντας την παράδοση και τους προγόνους του, ανακατέλαβε την Καρυούπολη, που διαμορφώθηκε πλέον σε μοναστήρι. Παρ όλες τις φιλότιμες προσπάθειες του με την επισκευή του ναού του Αγίου Γεωργίου, η ιστορική πόλη υπέκυψε στην μοίρα της και έπαψε να κατοικείται από το 1879μ.χ που έχουμε και την τελευταία αναφορά σε απογραφή. Ένας κλάδος των Φωκάδων οι Παπαδοθωμιάνοι, διατηρούν ακόμη σπίτια και κτήματα στην περιοχή Παναγίτσα και στην Δροσοπηγή αλλά και μέσα στον αρχαιολογικό σήμερα χώρο της παλιάς Καρυούπολης..

2η εκδοχή : Η καταγωγή των Φωκάδων της Μάνης προέρχονται απο τον Εμμανουήλ Φωκά ο οποίος ήρθε από την Κων/νουπολη όταν αυτή έπεσε στα 1453.
γράφει ο ιστορικός Ραφενελ.
Γενάρχης των Φωκάδων της Μάνης θεωρείται ο Εμμανουήλ Φωκάς, που γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1435μ.χ. «…απήλθεν εκείθεν κατά την άλωσιν 1453μ.χ και μετέβη εις Πελοπόννησον, εκείθεν δε το 1470μ.χ. εις Κεφαλληνίαν, ενώ λοιπά μέλη της οικογένειας παρέμειναν εν Πελοποννήσω»
(Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια: Φωκάδες εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη επί Νικηφόρου Β΄Φωκά τον 10ο αιώνα, στην Κεφαλλονιά το 1470μ.χ, και σε άλλες περιοχές της Πελοποννήσου, της Αθήνας, και της Κέρκυρας σε διάφορες χρονικές περιόδους.

3 Ιανουαρίου 2019

Οι Έλληνες στον κόσμο, μέσα από το ραδιόφωνο!

Κάποτε μια παρέα με δύναμη και ενθουσιασμό, μέσω ενός διαδικτυακού ραδιόφωνου, δημιούργησε μια σειρά εκπομπών που στόχο είχε την επικοινωνία μεταξύ των Ελλήνων σε διάφορες γωνιές του Κόσμου.
Με δυναμισμό απευθύνθηκε σε γεωγραφικά μήκη, όπως Ιταλία, Ουκρανία, Ισπανία. Παρουσίασε ανθρώπους της τέχνης και του πνεύματος. 

Παραμένει πλέον σαν σελίδα στο Facebook.
''ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ" "GREEKS IN THE WORLD" "GRECI NEL MONDO"

Πρόγραμμα εκπομπής για τους  Μανιάτες της Montestra, στο διαδικτυακό ραδιόφωνο Vachos radio.
 
Ημερομηνία  30/ 10 /2011    ώρα  17:30 μέχρι 19:00

Ανάλυση
17:30 έως 18: 00
Έναρξη εκπομπής με το τραγούδι Abacada (Τζιβαέρι) του Andrea Parodi (σήμα εκπομπής)
Πρόλογος από Πέτρο παρουσίαση των περιεχόμενων της εκπομπής.
Εκφωνήτρια : Ελένη
Παρουσίαση του ιστορικού των αποίκων Μανιατών
Ανά 5 λεπτά τραγούδι σχετικό με την μεγάλη Ελλάδα (χρειαζόμαστε τουλάχιστον 4 τραγούδια της μεγάλης Ελλάδας, ταραντέλες κλπ) θα τα βρω εγώ, (???Εναλλακτική εκφώνηση κειμένου και από τον Γρηγόρη για να υπάρχει ακουστική ποικιλία στον ακροατή????)
18: 00 Πέτρος παρουσίαση των καλεσμένων
Ελένη με μεταφράστρια Μαρία και καλεσμένους
Θέματα από την ζωή έθιμα στην montresta
19:45 ελεύθερη συζήτηση μέχρι  19:00

Ηχητικό ντοκουμέντο από την εκπομπή


Άρθρο για δημοσίευση στο περιοδικό "ΑΔΟΥΛΩΤΗ ΜΑΝΗ"
Δεν πέρασε πολύς καιρός από το τελευταίο αντάμωμα των Μανιατών στο Καργκέζε της Κορσικής στις 2/3/4 του περασμένου Σεπτέμβρη, και το πολιτιστικό πρόγραμμα Νόστος συνεχίζει να απλώνεται στη Μανιάτικη γη και να λούζεται από την ιστορία της πιό όμορφης από τις 4 χερσονήσους της Πελοποννήσου. Αυτή είναι η πρώτη εντύπωση που δημιουργήται σε όποιον έχει την τύχη να την ανακαλύψει ως επισκέπτης. Μιά μοναδική αρχιτεκτονική και ένα τοπίο που σε αφήνει άφωνο. Οι πύργοι της Μάνης μπορούν να συγκριθούν ως μοναδικότητα με τα κτίρια της 3ας χιλιετηρίδας π.Χ που βρίσκονται στη Σαρδηνία, τα φημισμένα nuraghi.
Εδώ και μερικές εβδομάδες ένας μικρός ραδιοφωνικός σταθμός, το Vachos Radio, στην περιοχή του Βαχού, Ανατ. Μάνης, άρχισε μιά συνεργασία που αναπτύσεται όλο και περισσότερο και εμπλέκει τη Μάνη με την Σαρδηνία και την Κορσική. Μιά αυθόρμητη συνεργασία που μεταμορφώθηκε σε ένα σημαντικό ραντεβού για τις Ελληνικές κοινότητες της Διασποράς. Κάθε Κυριακή βράδυ, το Vachosradio μεταδίδει - Οι Έλληνες στον κόσμο- σε συνεργασία με τον κ.Gianmario Marica, πρόεδρο τoυ εκπολιτιστικoύ συλλόγου Proloco της Montresta και την κ. Μαρία Καβούρη συμπατριώτισσα μας από το Γύθειο που διαμένει στη Φερράρα, Ιταλία. Η κ.Καβούρη διατελεί ως διερμηνέας και συμπαρουσιάστρια της εκπομπής μαζί με τους άλλους συνεργάτες του ραδιοφωνικού σταθμού την κ. Ελένη Παπαδοπούλου, αρχισυντάκτρια του οικολογικού περιοδικού “Το Έπαθλο”, τον κ.Γρηγόρη Παπαδοθωμάκο ερευνητή της εκπομπής , τον κ.’Αρη Πολυδάκη καθηγητή ηλεκτρονικών των Τ.Ε.Ι Πειραιά και φυσικά τον συντονιστή και υπεύθυνο στο στούντιο κ.Πέτρο Καπερναράκο. Η εκπομπή έχει ως σκοπό της να συνενώσει όλους τους Έλληνες της Διασποράς μέσα από την ανταλλαγή εμπειριών και σχεδίων, συμπεριλαμβανομένου του πολύ σημαντικού προγράμματος Νόστος. Ο Νόστος είναι ένα πολιτιστικό πρόγραμμα που ενώνει από το 2010 τη Montresta, το Cargese και το Οίτυλο. Μεταξύ των δύο αυτών πόλεων, επετεύχθει η αδελφοποίηση πριν από είκοσι χρόνια και τώρα με την είσοδο της Μοντρέστα ολοκληρώνεται και η τρίτη πλευρά αυτού του νοητού τριγώνου στη Μεσόγειο. Από μια προσωπική επιθυμία του κ. Gianmario Marica, ξεκίνησε η συμμετοχή στην εκπομπή της κας Valentina Casalena, χήρα του φημισμένου Σαρδήνιου τραγουδιστή Andrea Parodi που μετά την αποχώριση του από το έθνο-ποπ, γκρουπ της Σαρδηνίας , Tazenda, αποφασίζει να πλοηγηθεί στην τεράστια θάλασσα της μουσικής που τα εδάφη της Μεσογείου προσφέρουν. Στην ελληνική γη βλέπει την αναγέννηση του ως σολίστ. Το τραγούδι Abacada, μια διασκευή του ελληνικού νησιώτικου τραγουδιού Τζιβαέρι, ανοίγει το πρώτο ομώνυμο CD ως σολίστ με τη συμμετοχή των μουσικών της Grecìa Salentina ( Salent'u )τα Ελληνόφωνα χωριά της Νότιας Ιταλίας . Ο Andrea Parodi παρουσίασε στην Αθήνα το Abacada και το θεωρούσε το ABCD της καινούργιας του καριέρας, στο σπίτι χαλάρωνε, τραγουδώντας το στα ελληνικά. Αυτές και άλλες άγνωστες πτυχές της ζωής του τραγουδιστή μας αποκάλυψε στην εκπομπή του Vachosradio, η κα. Valentina Casalena, η οποία εργάζεται με πλήρη απασχόληση στο Ίδρυμα Andrea Parodi, που έχει έδρα στο Cagliari, και το Βραβείο Parodi, τον μουσικό διαγωνισμό, που θα διεξαχθεί στις 25 του Νοέμβρη και ελπίζουμε να αναμεταδώσουμε στη συχνότητα του Vachosradio. Στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος (www.fondazioneandreaparodi.it) οι μουσικοί της Ελλάδας και όλου του κόσμου, μπορούν να βρουν όλες τις πληροφορίες, και στην αγγλική, που αφορούν σε αυτό το αξιόλογο πρόγραμμα που σχετίζεται με τη World Music. Στο επόμενο τεύχος ελπίζουμε να μπορέσουμε να προσφέρουμε στους αναγνώστες αυτού του πολύτιμου μηνιαίου περιοδικού περισσότερες λεπτομέρειες και φωτογραφίες. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον καθηγητή φιλόλογο του Λυκείου της Αρεόπολης, Αντώνη Παπαϊωάννου, στο Vachosradio, στην κα. Valentina Casalena, και σε όλους τους οι φίλους της Αρεόπολης, του Οίτυλου και της Καργκέζε.

http://Vachosradio1.listen2myradio.com/

Gianmario Marica: nostos2@gmail.com
Μαρία Καβούρη : maria.kavouri@gmail.com


ARTICOLO PER  “ADOULOTI MANI” MENSILE DI AREOPOLIS, MANI ORIENTALE (GR)
Non è passato tanto tempo dopo l'ultimo incontro dei Manioti a Cargese ( Corsica Francia ) il 2/3/4 settembre scorso, che il progetto culturale Nostos continua a contaminare piacevolmente la terra di Mani e si fa bagnare dalla storia della più bella delle penisole del Peloponneso. Questa è la prima impressione di chi ha avuto la possibilità di scoprirla di persona come visitatore. Un’architettura ed un paesaggio unico . Le originali torri di Mani possono essere paragonate per originalità ai nuraghi della Sardegna, costruzioni antichissime risalenti al II millennio a.C. Da poche settimane una piccola stazione radio, il Vachosradio nella zona di Vachos , di Mani Orientale ha intrapreso una collaborazione che sta crescendo sempre in più e coinvolge Mani, Corsica e Sardegna.
Una collaborazione spontanea, che è diventata un appuntamento importante per la comunità greca e maniota del pianeta. Ogni domenica sera, da metà ottobre scorso, Vachos radio trasmette - Greci nel mondo - in collaborazione con Gianmario Marica, presidente dell'associazione Proloco di Montresta in Sardegna e la co-conduttrice e interprete Maria Kavouri, originaria di Gythion, cittadina appartenente alla municipalità di Mani Orientale e residente a Ferrara. Collaborano inoltre dalla Grecia, la Sig.ra Eleni Papadopoulou , caporedattrice della rivista di ecologia “To Epathlo”, il Sig. Grigorio Papathothomako, ricercatore, il Sig. Aris Polydakis insegnante di elettronica a TEI di Pireo, la Sig.na Eleni Kouvari insegnante e consigliere comunale alla Municipalità di Pireo e infine il coordinatore e responsabile dello studio Sig.Petros Kapernarakos.
La trasmissione si prefigge di riunire tutti i greci della Diaspora, tramite la condivisione di progetti ed esperienze, tra cui quella molto importante di Nostos , un progetto culturale che riunisce dal 2010 Montresta , Cargese ed Itilo. Tra queste ultime due città, il progetto è nato vent'anni fa e la new entry sarda completa il terzo lato di questo virtuale ma anche reale triangolo nel Mediterraneo. Da un desiderio personale di Gianmario Marica, , inizia il coinvolgimento nella trasmissione della signora Valentina Casalena, vedova del famoso ed apprezzato cantante sardo, Andrea Parodi, che dopo l'abbandono del gruppo etno-pop, sardo, dei Tazenda decide di approdare sulle sponde di questo immenso mare musicale, che le terre del Mediterraneo offrono. In terra greca ha visto la sua rinascita come solista. Il brano Abacada, cover della canzone tradizionale, greca, Tzivaeri, apre il suo primo cd da solista con la partecipazione dei musicisti della Grecìa Salentina ( Salent'u ). Andrea Parodi si è esibito anche ad Atene e considerava Abacada, l’ABCD della sua nuova carriera da solista. Spesso si rilassava, come ci ha raccontato la moglie in trasmissione, cantando il brano in greco. Questi ed altri aneddoti che hanno illuminato lati simpatici della vita di Andrea, a molti sconosciuti, sono stati raccontati da Valentina Casalena, che si occupa a tempo pieno della fondazione Andrea Parodi, con sede a Cagliari, e prevalentemente del concorso musicale Premio Parodi, di cui il 25 novembre si svolgerà la finale e ci auguriamo di divulgare sulle frequenze della web Vachos radio i preziosi lavori musicali dei partecipanti.
Sul sito della fondazione (www.fondazioneandreaparodi.it) i musicisti della Grecia possono trovare tutte le informazioni, anche in lingua inglese, su questo validissimo progetto legato alla World Music. Nel prossimo numero ci auguriamo di poter offrire ai lettori di questo prezioso mensile ulteriori racconti ed immagini. Un grazie a Antonis Papaioannou filologo ed insegnante del Liceo di Areopolis, a Vachos radio , a Valentina Casalena, a tutti gli amici di Areopolis, Itilo e Cargese .

http://Vachosradio1.listen2myradio.com/

Gianmario Marica: nostos2@gmail.com
Maria Kavouri : maria.kavouri@gmail.com